1994 M« M©L nk khj« Mwh« ehŸ, br‹id - âahfuha ef® - bj‹Åªâa eof® r§f¡ f£ll¤âš cŸs ‘RthÄ r§fujh° fiyau§»š’ eilbg‰w bghJ¡FGÉš kWky®¢á âuhÉl K‹nd‰w¡ fHf« mik¡f¥g£lJ.át¥ò-fU¥ò-át¥ò t©z¤âdhš Md bfho m¿Kf« brŒa¥g£lJ.

kWky®¢á âuhÉl K‹nd‰w¡ fHf¤â‹ rKjha muáaš bfhŸiffË‹ F¿¡nfhŸ jªij bgÇah®, ngu¿P® mzzh tF¤â£l be¿KiwfË‹go jhœ¤j¥g£l, ã‰gL¤j¥g£l, Äfî« ã‰gL¤j¥g£l tF¥ãdU¡F« gH§Fo k¡fS¡F« r_f Úâ »il¡f¥ ghLgLtJ MF«.

áWgh‹ik k¡fË‹ ghJfh¥ò¡F c¤juthj« tH§FtJ k¡fŸ M£áÆ‹ mo¥gil¡ nfh£ghLfËš x‹W v‹gjhš ts®ªJ tU« kjbt¿¡ bfhLikia ntuW¡fî«, áWgh‹ik k¡fË‹ ghJfh¥ã‰F¥ ghLglî«, ïªâa muáaÈš kj¢rh®g‰w j‹ikia bt‰¿bgw¢ brŒaî« cWâ ó©L cŸnsh«.

cyf¤ jÄH®fË‹ eyD¡F¥ ghâ¥ò v§F V‰g£lhY« mt®fis¥ ghJfh¡f v§fË‹ ngh®¡Fuš X§» xÈ¡F«.

ïªâahÉ‹ xUik¥gh£L¡F V‰g£LŸs miw Ttiy¢ rªâ¥gj‰F, c©ikahd T£lh£á¤ j¤Jt¤ij V‰W khÃy Rah£á tH§f¥gL« tifÆš muáaš r£l¤ âU¤j§fis V‰gL¤j, ïªâahÉš cŸs K‰ngh¡F¢ r¡âfSl‹ ïizªJ nghuhLnth«.

vâ®fhy¤ij¥ g‰¿a e«ã¡if ï‹¿ ntiy ïšyh¤ â©lh£l¤jhš ntjidíW« ïisP®fŸ, j§fsJ M‰wiyí« m¿î¤ âwidí« ciH¥igí« Kjälh¡» ts« Ãiwªj thœit mik¤J¡ bfhŸsî«, jÄœeh£o‹ x£Lbkh¤j ts®¢á¡F tÊ fhzî«, ga‹gL¤j¥glhkš, »l¡F« ïa‰if ts¤ijí«, kÅj r¡âiaí« ga‹gL¤â, bghUshjhu¤ â£l§fis tF¤J ntsh©ik¤ Jiw¡F« bjhÊš Jiw¡F« ïz¡f« fhQ«goahd bjhÊš ts« bgU»lî« ghLgLnth«.

âuhÉl ïa¡f¢ áªjidfS«, jÄHf, jÄÊd K‹nd‰w¤âš m¡fiwí« bfh©l m¿P® bgUk¡fis¡ bfh©L X® MŒî ika« mik¤âlî«, mt®fŸ jÄHf muáaš, r_f, bghUshjhu¥ ãu¢áidfis MuhŒªJ khjªnjhW« jiyik¡F m¿¡if juî« tif brŒnth«.

ngu¿P® m©zh mt®fŸ cUth¡»¥ ghJfh¤J tªj T£L¤ jiyik vD« mo¥gilÆš brašgl cWâ V‰W, fHf¤âš eh« midtU« cl‹ãw¥òfŸ, njhH®fŸ vD« cz®É‹ mo¥gilÆš xU§F ïizªJ flik, f©Âa«, f£L¥ghL fh¤J braš M‰Wnth«.

khÃy Rah£á

gšntW bkhÊfŸ, g©ghLfŸ, ïd§fis¡ bfh©l ïªâahÉ‹ xUik¥gh£il¥ ghJfh¥gj‰F k¤âÆš KGikahd T£lh£á Kiwí«, khÃy§fËš Rah£áí« mikant©L« v‹gJ tuyh‰W¡ f£lha« MF«. k¤âÆš mâfhu§fis¡ FÉ¥gJ xUik¥gh£L¡F bgU« nfL ÉisÉ¡F«. mªj Ãiy kh‰w¥gl nt©L« v‹gJl‹ khÃy muRfis¡ fÉœ¡F« muáaš r£l¤â‹ 356 MtJ ãÇî« Ú¡f¥gl nt©L«.

ïUgjh« ü‰wh©o‹ itfiw¡ fhy« gh£lhËfŸ el¤J« òu£áfis¢ rªâ¤J, ü‰wh©o‹ ïWâ¡fhy« cybf§F« njáa ïd§fË‹ vG¢á¡F¢ rh‹wh» É»wJ. fhZÛu¤âY«, gŠrhãY« tl»H¡F khÃy§fËY« V‰g£LŸs ïd vG¢á¡ »s®¢áfis kd¤âš bfh©L ïªâahÉ‹ xUik¥gh£il¥ ghJfh¡f nt©LbkÅš khÃy Rah£á x‹nw khkUªjhf mikí« v‹gâš mir¡f Koahj e«ã¡if bfh©L ïU¡»nwh« .

1911 M« M©L Kj‰bfh©nl ïªâa muáaš mu§f¤âš khÃy Rah£á¡ bfhŸif X® muáaš KH¡fkhf xȤJ tU»wJ. “khÃy§fS¡F¤ njitahd mâfhu§fis khÃy§fŸ vL¤J¡ bfhŸs£L«; ã‹d® khÃy§fŸ ÉU«ã¤ jU»‹w vŠáa mâfhu§fis k¤âa muR vL¤J¡ bfhŸs£L«; mâfhu« mid¤J« ošÈÆš ïU¥gij kh‰¿l¤jh‹ khÃy Rah£á¤ j¤Jt« ãwªJ cŸsJ” v‹W Kjš mik¢r® bghW¥ãš ïUªj ngu¿P® m©zh mt®fŸ 1968 #]iy 28 M« ehŸ T¿a fU¤âid k¤âa muR V‰W¡ bfh©L, k¤âÆš T£lh£áí«, khÃy§fËš Rah£áí« mikªâl¤ njitahd âU¤j§fis ïªâa muáaš r£l¤âš ïl«bgw¢ brŒâL« tifÆš jÄœeh£L k¡fËl« ÉÊ¥ò cz®ití«, vG¢áiaí« V‰gL¤Jtj‰F cÇa gÂfis nk‰bfhŸs cWâ ó©LŸnsh«.

bkhÊ¡ bfhŸif

ïªâahÉš gšntW khÃy§fËš bt›ntW Éjkhd »s®¢áfŸ V‰g£L ïUªjhY« jÄœeh£oš K¥gJfËš bjhl§»a ïªâ v⮥ò¡ »s®¢ájh‹ ïªeh£oš ntW v§F« V‰glhj Ú©l beoa nghuh£l« MF«. v©z‰wt® câu« áªâd®; ï‹DÆ®  <ªjd®.

ïªâahÉ‹ xUik¥gh£il¡ fh¥gj‰F mid¤J¤ njáa bkhÊfS« ïªâahÉ‹ M£á bkhÊfshf nt©L«. mªÃiyia cUth¡f, cy»‹ _¤j bkhÊí« ca®jÅ¢ br«bkhÊí« Md jÄœbkhÊ ïªâahÉ‹ M£á bkhÊahf muáaš mik¥ò¢ r£l¤âš ïl« bgw nt©L« v‹gJ v§fË‹ nfhÇ¡if MF«.

neuoahfî«, kiwKfkhfî« k¤âa muá‹ mid¤J¤ JiwfËY« thbdhÈ, bjhiy¡fh£á _ykhfî« ïªâ Mâ¡f« jiyÉǤJ ML»wJ. ïªâ Mâ¡f v⮥ò¢ rkÇš cƮڤj c¤jk®fË‹ c‹dj¤ âahf« åzh»l xUnghJ« mDkâ¡f kh£nlh«. ïªj cz®Éid my£áa¥gL¤âÉ£L, bjhl®ªJ k¤âa muR ïªâ¤ â¥㚠<LgLkhdhš, Û©L« xU bkhÊ¥òu£á¡F ïisP®fisí«, khzt®fisí« Ma¤j¥gL¤Jnth«.

fhÉÇ¥ ãu¢áid

fhÉÇ Ú® cÇik v‹gJ bjh‹Wbjh£L jÄHf« mDgɤJ tU« mo¥gil cÇik MF«. vªjbthU eâÆ‹ j©Ùiuí« ga‹gL¤â¡ bfhŸS« cÇik mªj eâ ïašghf¥ ghŒ»‹w m¤jid ehLfS¡F« c©L v‹gJ, ã‹yhªJ eh£o‹ jiyef® bAšá§» efÇš tF¡f¥g£l ÉâfË‹go cyf ehLfŸ x¥ò¡ bf©LŸs be¿Kiw MF«. ïªj be¿KiwÆ‹ mo¥gilÆšjh‹ gh»°jhDlD«, t§fnjr¤JlD« ïªâah eâ Ú®¥ óršfis¤ Ô®¤J¡ bfh©lJ. Mdhš, xnu eh£oš ïU¡F« ïU khÃy§fS¡FŸ Ãyî« eâ Ú®¥ óriy k¤âa muR KGkdJl‹ Ô®¡f K‹tuÉšiy. k¤âa muá‹ elto¡iffŸ xUjiy¥g£rkhfnt cŸsd.

k¤âa muR eLt® k‹w ïil¡fhy MizÆid muR ïjÊš btËÆ£l ãwF« f®ehlf muR mij¢ brašgL¤j¥ ãothjkhŒ kW¤J tU»wJ. fhÉÇ¥ ãu¢ridÆš jÄHf¤â‹ cÇikfis¥ bg‰¿l¥ nghuhLnth«.

jÄœeh£o‹ ey‹ fh¡F« â£l§fŸ

‘tl¡F thœ»wJ; bj‰F njŒ»wJ’ v‹w m¿P® m©zhÉ‹ fU¤â‹ cÆnuh£lkhd c©ik bjhl®ªJ Úo¡»wJ.

btŸisa® fhy¤ânyna 9 Kiw MŒî brŒa¥g£l ïªj¤ â£l¤J¡F 1963 M« M©oš k¤âa mik¢ruit x¥òjš mˤJÉ£L ã‹d®, m‹iwa ïy§if muá‹ eyD¡fhf¤ â£l¤ij Ãiwnt‰whkš, »l¥ãš ngh£lJ. 1998 M« M©L br‹idÆš eilbg‰w kWky®¢á¥ ngu bghJ¡T£l¤âš nrJ rK¤âu¤ â£l¤âid Ãiwnt‰Wnth« v‹w cWâbkhÊia m‹iwa ãujkÇl« bg‰W¤ jªnjh«.

kWky®¢á âuhÉl K‹nd‰w¡ fHf¤â‹ nfhÇ¡ifia V‰W ï¤â£l« I¡»a K‰ngh¡F¡ T£l muá‹ Fiwªj g£r brašâ£l¤âš ïl«bg‰wJ. j‰nghJ â£l« ÃiwntWtj‰fhd gÂfŸ ntfkhf eilbg‰W tU»‹wd.

xnfd¡fš Ä‹Ãiya¤ â£l«

nk‰F neh¡»¡ flÈš åzhF« Úiu¤ jÄHf¤J¡F âU¥ò« â£l«

f‹ÅahFkÇ K£l« JiwKf«

flÿ®, ehf¥g£od« JiwKf§fŸ ÉÇth¡f¤ â£l«

nry« cU£lhiyia cU¡fhiy M¡»L« â£l«

C£o ïªJ°jh‹ ãÈ« c‰g¤â¤ bjhʉrhiyÆ‹ ÉÇth¡f¤ â£l«, fy® ãÈ« bjhʉrhiy mik¤âL« â£l«

jÄHf« KGtJ« mfy ïuÆš ghij¤ â£l«

v©û® bra‰if¡ nfhŸ JiwKf¤â£l«

ngh‹w ï¤jifa â£l§fis Ãiwnt‰w jÄœeh£L k¡fËl«, F¿¥ghf ïisP®fËl« vG¢áia V‰gL¤â k¤âa muir tÈíW¤Jnth«.

jÄœ <H«jh‹ Ô®î

beL§fhykhf ïy§if¤ ÔÉš jÄH®fS¡bfd jÅahd Ãy¥gu¥ò«, murh£áí« ïUªJ tªjJ. ïªj muir¥ nghÇš njh‰fo¤J nkiyeh£lh® if¥g‰¿d®. if¥g‰w¥g£l ïªj muR á§fs muRl‹ ã‹d® M§»nyauhš ïiz¡f¥g£L M£á brŒa¥g£lJ. 1948 ïš á§fstUl‹ xnu muir É£LÉ£L M§»nya® btËna¿d®.

mj‰F¥ ã‹ mªj muáš bgU«gh‹ik gy« bg‰W ïUªj á§fst® jÄH®fË‹ Ãy¥gu¥ig¡ if¥g‰¿¤ jÄHÇ‹ thœî cÇik, bkhÊ cÇik, bjhÊš cÇik, fšÉ cÇik M»at‰iw¥ g¿¤J¡bfh©L, mªj¤ Ôit á§fst®fS¡F k£Lnk cÇa Ôthf kh‰w go¥goahf¢ r£l§fŸ _yK« ïd xÊ¥ò elto¡if _yK« Ka‹W tªjd®.

1948, 1951, 1954, 1958, 1961, 1966, 1974, 1976, 1978, 1981, 1983 M»a M©LfËš neuoahf¤ jÄœ ïd xÊ¥ò¢ r£l§fisí« jÄœ ïd¤ij¡ fUtW¡F« tifÆš bfhiy, f‰gÊ¥ò, Ãy¥gu¥ig¡ ifahlš M»a Ka‰áfisí« nk‰bfh©L tªjd®. ïijbah£o 1948 Kjš kiyeh£L¤ jÄH®fS«, jÄœ <H¤ jÄH®fS« jkJ v⮥igí« f©ld§fisí« mw¥nghuh£l - ghuhSk‹w elto¡iffŸ _y« ïilpo‹¿ vL¤J tªjd®. KjÈš T£lh£á Kiw muáaš mik¥ò¡FŸ á§fstUl‹ ïizªJ thH jÄH® xUĤJ¡ nfhÇí« á§fst® x¥ò¡ bfhŸshjjhš 1976 M« M©L jÄœ <H¤ jªij brštehaf« jiyikÆš jÄœ <H¤ jiyt®fŸ, t£L¡nfh£ilÆš x‹WTo, jÄœ <H¤ jÅ muR¡fhf¥ nghuhl¤ Ô®khŤjd®.

mªj¤ Ô®khd¤ij 1977 ïš elªj bghJ¤ nj®jÈš jÄœ <H k¡fË‹ K‹ it¤J Miz nf£ld®. ï›thW Miz nf£L¥ ngh£oÆ£l nt£ghs®fËš 90 rjåj msî¡F th¡FfŸ mˤJ jÄœ <H k¡fŸ bt‰¿ bgw¢ brŒjd®.

1983 ïš bjhl§» jÄH®fid xÊ¥gj‰F muR¥ gilfis neuoahf¤ jiu tÊí«, th‹tÊí«, flštÊí« á§fs muR VÉÉ£lJ.
jÄœeh£L¡F« cy»‹ gy ghf§fS¡F« <H¤ jÄH®fŸ gy® mfâfshf¢ br‹wd®.

1948 M« M©L bjhl¡f¤âš ïUªJ <H¤ jÄH® el¤J« nghuh£l¤J¡F jªij bgÇahU«, ngu¿P® m©zhî« Mjuî bfhL¤J tªjd®. á§fs muá‹ bfhLikfis¡ f©o¤J â.K.f. Fuš vG¥ãaJ.

â.K.fHfK«, jÄHf k¡fS« bjhl®¢áahf á§fs muá‹ bfhLikfis v⮤J KuR bfh£oaijí« 1983 - ¡F¥ ã‹ ï¡f©ld¡ Fuš ÔÉu« milªjijí«, <H¤jÄH® ïd¥ãu¢áid¡F¤ jÄœ <H«jh‹ Ô®î vd â.K.f. bghJ¡FG Ô®khd« ïa‰¿ Mjuî¡Fuš bfhL¤jijí« ftd¤âš bfh©L, ïy§ifÆš jÄH®fŸ cÇikílD«, khd¤JlD«, mikâahfî« thœtj‰F¤ jÄHÇ‹ kuò tʤ jhaf¤âš jÄœ <H« miktJjh‹ <H¤jÄH® ïd¥ãu¢áidÆ‹ Ô®î¡fhd xnu tÊ v‹W fUJ»nwh«.

bg©fŸ K‹nd‰w«

ï‹iwa r_f¤âš rÇghâahf¥ bg©fŸ ïUªJ tU»‹wd®. Mdhš, mt®fŸ khDl¤â‹ bgUikí«, cÇikí« kW¡f¥g£lt®fshf el¤j¥gL»‹wd®. rKjha xL¡FKiw¡F« muáaš òw¡fÂ¥ã‰F« bghUshjhu¢ Ru©lY¡F« bg©fŸ M£gL¤j¥g£L tU»‹wd®.

ïªÃiy K‰¿Y« kh‰w¥g£lhf nt©Lk. bg©fŸ j§fŸ Ãiy cz®ªJ ÉÊ¥ò cz®î bg‰W cÇikfis¥ bgWtj‰FÇa NœÃiyia V‰gL¤â¤ jUtJ e« flik.

ÉtrhÆfË‹ Ja® Jil¥ngh«!

ïªâa ehL »uhk§fËš thœ»wJ v‹W brhšy¥g£lhY«, »uhk¤J cHt®fË‹ thœ¡ifÃiy mty« Ãiwªjjhf ïUªJ tU»wJ. ïLbghU£fË‹ Éiy ca®ªJ brš»wJ. ÉisbghU£fS¡F Ãaha Éiy kW¡f¥gL»wJ. muá‹ miuFiw cjɤ â£l§fS« ïis¤J¥ nghŒÉ£ld. fl‹ vD« òij¢ nr‰¿š á¡» Ûs Koahkš ÉtrhÆfŸ jÉ¡»wh®fŸ. ï¤JauÃiy monahL kh¿, ntsh©ik v‹gJ ïyhg« jU« bjhÊyhf khWtj‰F V‰w tifÆš k¤âa, khÃy muRfË‹ bfhŸiffËš mo¥gil kh‰w« fhz¥ ghLgLnth«.

muáaÈš CLUÉ M£o¥ gil¡F« ïyŠr CHyhY«, bghJ thœit¢ bršyǤJ¡ bfh©L ïU¡F« xG¡f¡ nf£lhY« k¡fŸ M£á brašghLfË‹ ÛJ k¡fŸ e«ã¡if ïHªJ tU« Ãiyiaí«, ïªj¥ ã‹dÂÆš F¿¥ghf ïisP®fŸ r_f, bghUshjhu mG¤j§fshš btW¥ò«, ntjidí« milªJ ÔÉuthj¤ijí«, Míj t‹Kiwiaí« ehL»w mgha¤ijí« ftiyíl‹ ftd¤âš bfh©L, muáaÈš ne®ikiaí«, bghJthœÉš öŒikiaí«, Ãiyeh£Ltj‹ _y« k¡fŸ M£á¤ j¤Jt¤â‹ ÛJ k¡fË‹ e«ã¡ifia Ãiybgw¢ brŒí« tuyh‰¿‹ ngh¡if¤ Ô®khÅ¡F« tšyik bg‰w ïisP®fis¥ ngu¿P® m©zh mt®fŸ mik¤j ïy£áa¥ gaz¤âš mÂtF¡f¢ brŒaî«, mj‹ _y« jÄHf¤âš òâa kWky®¢áia cUth¡»l, j‹dy« jÉ®¤j m®¥gÂ¥ò cz®îl‹ KGikahd âahf¤J¡F« v§fis M£gL¤â¡ bfh©L ghLgl cWâ bfh©L cŸnsh«.

muáaÈš ne®ik   -   bghJ thœÉš öŒik    -    ïy£áa¤âš cWâ    -      ïªj¡ nfh£ghLfis cÆ®_¢rhŒ¡ bfh©L,
jÄHf¤âš kWky®¢á fh©ngh«!